Jeśli nie mamy dostępu do obornika, jako uzupełnienie materii organicznej w glebie rozpatrujemy słomę i resztki pożniwne. Ile ich pozostaje po różnych roślinach?
Ilość słomy czy resztek pożniwnych zależy od przebiegu pogody i odmiany. Oczywistym jest, że niedobory opadów, które ostatnio zdarzają się coraz częściej, ograniczają wzrost roślin, a zatem i ilość słomy, która po nich zostaje. Czynnikiem, który wpływa też na ilość słomy jest wysokość uprawianych odmian. Najbardziej widoczne jest to u zbóż, gdzie pomiędzy odmianami są czasem znaczne różnice w wysokości roślin. Kreacje krótkosłome nie są np. zbyt popularne wśród hodowców zwierząt utrzymywanych na ściółce. Podobnie mniej resztek będzie z półkarłowych odmian rzepaków.
Stosunek plonu ziarna do słomy
Generalnie dla odmian o nazwijmy to standardowej wysokości roślin przyjęte są stosunki masy ziarna do słomy. W przypadku zbóż można przyjąć, że na tonę ziarna przypada tona słomy. W życie populacyjnym będzie więcej słomy, ale w hybrydowym już niekoniecznie, bo rośliny nie są tam aż tak wysokie. Również większych ilości słomy możemy się spodziewać po pszenżycie. Po gatunkach strączkowych jest mniej resztek, chociaż wśród nich najwięcej może dać bobik. Stosunek jednak masy nasion i słomy jest w ich najszerszy (tab. 1.).
Tab. 1. Ilość słomy po różnych gatunkach
| Gatunek | Stosunek ziarno (nasiona) : słoma | Przykładowy plon ziarna/nasion (t/ha) | Plon słomy (t/ha) |
| pszenica | 1 : 1,1 | 8 | 8–8,8 |
| jęczmień | 1 : 1 – 1 : 1,05 | 7 | 7–7,35 |
| żyto | 1 : 1,4 – 1 : 1,6 | 7 | 7–9,8–11,2 |
| owies | 1 : 1,4 – 1 : 1,6 | 6 | 6–8,4–9,6 |
| kukurydza na ziarno | 1 : 1,2 | 12 | 12–14,4 |
| rzepak | 1 : 1,2 | 4 | 4–4,8 |
| groch | 1 : 1,3 – 1 : 1,6 | 4 | 4–5,2–6,4 |
Źródło składników
Słoma i resztki pożniwne są cennym źródłem składników pokarmowych dla kolejnych roślin w płodozmianie. Słoma ulegając mineralizacji stopniowo je uwalnia. Przyjmuje się, że ok. 60% słomy rozkłada się w 6 miesięcy po przyoraniu. Zależy to oczywiście od wilgotności gleby. Jeśli jest ona zbyt wysoka lub zbyt niska, to mineralizacja przebiega dużo wolniej i w takich warunkach wyoranie słomy z poprzedniego sezonu nie dziwi.
Generalnie słoma zawiera najwięcej potasu. To składnik, który kumuluje się w największym stopniu właśnie w masie wegetatywnej roślin, a nie generatywnej (tab. 2.). Dużo mniej będzie w słomie fosforu, jego zdecydowana większość wynoszona jest z pola z ziarnem i nasionami. Resztki zawierają też mikroelementy. Nie będą to zawrotne ilości, ale plusem jest fakt wprowadzenia ich go gleby, gdzie przy uregulowanym odczynie są dostępne dla roślin (w tabeli 2. podano wartości dla suchej masy słomy – ta wynosi 85–90%.).
Tab. 2. Zawartość składników w słomie
| Gatunek zbóż | Makroelementy (g/kg s.m.) | ||||
| azot | fosfor | potas | wapń | magnez | |
| żyto | 5,3 | 0,8 | 10,3 | 2,0 | 0,7 |
| pszenica | 6,4 | 1,1 | 11,7 | 2,7 | 0,9 |
| jęczmień | 6,5 | 1,2 | 17,0 | 5,1 | 1,2 |
| owies | 7,8 | 1,5 | 22,8 | 4,8 | 1,2 |
| Mikroelementy (mg/kg s.m.) | |||||
| mangan | miedź | bor | molibden | cynk | |
| żyto | 32 | 1,8 | 1,8 | 0,26 | 8 |
| pszenica | 25 | 5,1 | 2,8 | 0,33 | 20 |
| jęczmień | 24 | 4,1 | 4,8 | 0,28 | 22 |
| owies | 70 | 3,6 | 4,0 | 0,31 | 48 |
Źródło: Mercik
