Bardziej sprawiedliwe, ukierunkowane i przyszłościowe wsparcie dla rolników w UE
Płatności bezpośrednie stanowią średnio 19% dochodów rolników w Unii Europejskiej. W odpowiedzi na zmieniające się wyzwania Komisja Europejska zaproponowała nowe podejście do wspólnej polityki rolnej po 2028 r. – prostsze, bardziej sprawiedliwe i lepiej dopasowane do potrzeb rolników oraz przyszłych pokoleń. Celem reformy jest większa elastyczność, silniejsze wsparcie dochodów oraz skuteczniejsze ukierunkowanie środków publicznych.
Silniejsze i bardziej sprawiedliwe wsparcie dochodów
W ramach proponowanego Krajowego i Regionalnego Funduszu Partnerstwa o wartości 865 mld EUR, aż 293,7 mld EUR ma trafić bezpośrednio na wsparcie dochodów rolników. Zapewni to stabilność ekonomiczną gospodarstw w całej UE.
Dodatkowo:
- 453 mld EUR ma być dostępne poprzez krajowe i regionalne plany partnerstwa na działania związane z innowacjami, rozwojem obszarów wiejskich (np. LEADER) oraz współpracą lokalną,
- 6,3 mld EUR w ramach sieci bezpieczeństwa Unity będzie przeznaczone na reagowanie na kryzysy rynkowe w latach 2028–2034.
DABIS – nowe, degresywne wsparcie dochodów oparte na powierzchni
Kluczowym elementem reformy jest DABIS (Degressive Area-Based Income Support) – prostszy i bardziej sprawiedliwy system zastępujący istniejące mechanizmy płatności.
Najważniejsze założenia:
- wsparcie będzie oparte na liczbie kwalifikujących się hektarów,
- wprowadzona zostanie degresywność, czyli stopniowe zmniejszanie płatności dla większych gospodarstw,
- obowiązywać będzie limit 100 000 EUR rocznie na gospodarstwo,
- państwa członkowskie zachowają elastyczność w projektowaniu płatności i wsparcia dodatkowego (dopłaty, ryczałty).
Nowy system priorytetowo potraktuje osoby, dla których rolnictwo jest głównym źródłem utrzymania. Ważną zmianą jest również to, że do 2032 r. emeryci nie będą już kwalifikować się do płatności, co otwiera szanse dla młodszych pokoleń rolników.
Wsparcie dla drobnych, młodych i kobiet rolników
Reforma szczególnie akcentuje grupy wymagające dodatkowej pomocy:
Drobni rolnicy
- uproszczone procedury,
- możliwość otrzymania opcjonalnej rocznej płatności nawet do 3 000 EUR.
Młodzi rolnicy
- ukierunkowane środki na rozpoczęcie działalności,
- dodatki obszarowe wspierające odnowę pokoleniową.
Kobiety rolnicy
- państwa członkowskie mogą wprowadzać specjalne premie i roczne płatności, wzmacniając ich pozycję w sektorze.
Konkurencyjność i zrównoważony rozwój
Oprócz DABIS państwa członkowskie będą mogły stosować:
- wsparcie powiązane z produkcją,
- płatności dla gospodarstw na obszarach o niekorzystnych warunkach i w regionach górskich,
- wsparcie dla gospodarstw mieszanych,
- zachęty finansowe dla rolników przechodzących na zrównoważone praktyki rolnicze.
WPR 2028–2034: ambitna reforma dla europejskiego rolnictwa
Proponowany pakiet zmian ma na celu stworzenie bardziej:
- sprawiedliwego,
- konkurencyjnego,
- zrównoważonego,
- odpornego
rolnictwa w UE. Reforma ma zapewnić godne dochody rolnikom, wspierać odnowę pokoleniową i wzmocnić rozwój obszarów wiejskich, jednocześnie odpowiadając na wyzwania związane ze zmianami klimatu i stabilnością żywnościową.
