W badaniu zrealizowanym przez Sieć WRP EU przeanalizowano strategie odnowy pokoleniowej państw członkowskich, zwracając uwagę na najnowsze trendy w całej UE i główne przeszkody, w tym wyzwania związane z płcią, oraz wskazano skuteczne strategie, które mogą zostać przyjęte we wszystkich państwach członkowskich.
W sprawozdaniu „Ocena strategii odnowy pokoleniowej w państwach członkowskich UE” wskazano kluczowe wyzwania dla młodych rolników, w tym dostęp do gruntów, finanse, nierówności płci, obawy dotyczące rentowności i kwestie związane z jakością życia na obszarach wiejskich, podkreślając złożoność odnowy demograficznej w rolnictwie. Badanie pokazuje, że instrumenty Wspólnej Polityki Rolnej, takie jak pomoc na rozpoczęcie działalności i wsparcie dochodów, mają kluczowe znaczenie, ale same w sobie są niewystarczające; uzupełniają je polityki krajowe, które zajmują się kwestiami dostępu do gruntów, usług doradczych i zachęt podatkowych, a niektóre kraje wdrażają programy ukierunkowane na kwestie płci i zintegrowane ramy polityczne.
Analiza przeprowadzona w ramach pierwszego pytania badawczego: Jakie są najnowsze trendy w zakresie odnowy pokoleniowe w UE i które państwa członkowskie borykają się z najpoważniejszymi wyzwaniami w tym zakresie?”, potwierdza utrzymywanie się poważnego problemu odnowy pokoleniowej w rolnictwie w całej UE. Problem ten jest ściśle powiązany z utrzymującymi się tendencjami starzenia się populacji rolniczej, przy czym jedynie w niektórych państwach członkowskich, takich jak Austria, Polska, Niemcy i Francja, odnotowano niewielką poprawę sytuacji pod względem obecności młodszych zarządzających gospodarstwami rolnymi.
W większości krajów odsetek mężczyzn zarządzających gospodarstwami rolnymi jest wyższy niż kobiet, co wskazuje, że młodsi mężczyźni są bardziej skłonni do podejmowania działalności rolniczej niż młodsze kobiety. Jest to szczególnie widoczne w Austrii, Francji i Polsce, gdzie odnowa pokoleniowa jest wyraźnie silniejsza wśród mężczyzn.
W większości krajów UE ponownie podkreślono nierówności płci, szczególnie tam, gdzie zwyczaje spadkowe faworyzują męskich potomków, a bariery strukturalne utrudniają kobietom formalne posiadanie ziemi i dostęp
do finansowania. Kraje takie jak Polska, Chorwacja i Irlandia zgłaszają uprzedzenia kulturowe, podczas gdy w Czechach i na Malcie kobiety mają trudności z uzyskaniem kredytu. Niemniej jednak niektóre państwa członkowskie (Litwa, Holandia, Rumunia) zgłaszają rosnący udział kobiet, przy czym młode kobiety są przyciągane do produkcji na małą skalę, ekologicznej lub niszowej.
Na poziomie państw członkowskich przykłady dobrych praktyk obejmują austriacki portal mediacyjny dotyczący sukcesji gospodarstw rolnych, wyższe dotacje dla kobiet w Irlandii oraz programy stażowe w Estonii i Luksemburgu. Ocena pomocy na rozpoczęcie działalności gospodarczej na Malcie w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich ujawniła bariery, w tym niedobór i wysokie koszty gruntów, a zalecenia doprowadziły do zwiększenia finansowania, reform politycznych i nowych przepisów mających na celu ochronę gruntów rolnych, wspierając wysiłki na rzecz odnowy pokoleniowej.
Cały raport można przeczytać w wersji angielskiej tutaj.
