Kobiety w centrum zmian na wsi. Jak WPR wzmocniła pozycję rolniczek? Zapraszamy do obejrzenia wywiadu z prof. Moniką Stanny, dyrektorką Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
Widoczność, kompetencje i realny wpływ na funkcjonowanie gospodarstw – pozycja kobiet na polskiej wsi zmieniła się zasadniczo w ostatnich dwóch dekadach. Podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu prof. Monika Stanny, dyrektor Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN wskazywała, że impulsem do tej cywilizacyjnej zmiany było wejście Polski do Unii Europejskiej, która otworzyła przed rolniczkami nowe role, zadania i możliwości rozwoju.
WPR jako punkt zwrotny dla kobiet w rolnictwie
Analizy prezentowane przez prof. Monikę Stanny podczas sesji „Kobiety w Agrobiznesie” pokazały, że przełomowym momentem dla aktywizacji kobiet na wsi było wejście Polski do Unii Europejskiej. Wraz z wdrażaniem Wspólnej Polityki Rolnej znacząco wzrosła liczba obowiązków administracyjnych w gospodarstwach – od wniosków o dopłaty po dokumentację związaną z programami wsparcia. To właśnie w tej przestrzeni kobiety zaczęły odgrywać kluczową rolę.
Równolegle następowało wyrównywanie zapóźnień edukacyjnych. Kobiety coraz częściej wybierały kierunki związane z administracją, finansami i zarządzaniem, co pozwoliło im przejąć odpowiedzialność za formalną stronę funkcjonowania gospodarstw i lepiej korzystać z instrumentów WPR.
Od niewidocznej pracy do świadomej roli
Choć kobiety od zawsze były zaangażowane w pracę w gospodarstwach, przez długie lata ich wkład nie był jasno artykułowany ani społecznie doceniany. Zmiana zaczęła się wraz z rosnącą świadomością własnych kompetencji i znaczenia.
Dziś rolniczki coraz częściej mówią o swojej roli otwarcie, jasno formułują potrzeby szkoleniowe i rozwojowe oraz aktywnie uczestniczą w życiu lokalnym i zawodowym. To proces ewolucyjny, który – jak podkreślała prof. Monika Stanny podczas forum – jest już trwały i nieodwracalny.
Silna tożsamość zawodowa, wolniejsze zmiany kulturowe
Badania Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN wskazują, że zdecydowana większość kobiet pracujących w rolnictwie identyfikuje się zawodowo jako rolniczki. Postrzegają siebie jako profesjonalistki, są dumne ze swojej pracy i coraz lepiej odnajdują się w roli liderek w gospodarstwach oraz w agrobiznesie.
Jednocześnie zmiany kulturowe postępują wolniej niż zmiany strukturalne i ekonomiczne. Wciąż widoczne są stereotypy dotyczące ról płciowych na wsi, utrwalane nie tylko przez mężczyzn, ale także przez starsze pokolenia kobiet. To pokazuje, że obok wsparcia finansowego i systemowego potrzebna jest również zmiana społecznego postrzegania roli kobiet w rolnictwie.
Instytucje a realia nowoczesnego rolnictwa
Mimo rosnącej aktywności kobiet, część rolniczek nadal zwraca uwagę na niedostosowanie instytucji do ich realnej obecności w sektorze. Połowa kobiet czuje się dziś spełniona i równouprawniona, jednak druga połowa nadal doświadcza marginalizacji lub braku dostrzeżenia przez otoczenie instytucjonalne.
Zmiana, którą trzeba mądrze wykorzystać
Wnioski płynące z wystąpienia prof. Moniki Stanny podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu są jednoznaczne: rola kobiet na wsi uległa trwałej redefinicji. WPR odegrała w tym procesie ważną rolę, tworząc ramy do rozwoju, edukacji i aktywności zawodowej rolniczek.
