1 czerwca 2026 wystartuje dwumiesięczny nabór wniosków o premie dla młodych rolników. Jeśli planujesz rozwój swojego gospodarstwa lub dopiero zamierzasz rozpocząć przygodę z rolnictwem, musisz działać szybko. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w oficjalnym harmonogramie ostrzega: nabór przeprowadzony w 2026 roku może być już ostatnim w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR 2023-2027). Powodem jest wysokie prawdopodobieństwo całkowitego wyczerpania budżetu przewidzianego na ten program.
Na tegoroczną edycję zabezpieczono kwotę 647,5 mln zł. Przy standardowych stawkach kwota ta pozwoliłaby na sfinansowanie około 3200 wniosków. Należy jednak pamiętać, że część wnioskodawców będzie ubiegać się o wyższe, specjalne wsparcie sięgające aż 300 tys. zł.
Oto kompleksowy przewodnik, który pomoże Ci sprawnie przejść przez procedurę i nie stracić życiowej szansy.
Kto może ubiegać się o wsparcie? Kryteria wieku i startu
Program stawia jasne wymagania wobec kandydatów, traktując priorytetowo wiek wnioskodawcy oraz okres prowadzenia gospodarstwa:
Kryterium wieku: O pomoc może ubiegać się wyłącznie osoba fizyczna, która w dniu złożenia wniosku ma nie więcej niż 40 lat (czyli nie ukończyła jeszcze 41. roku życia).
Moment rozpoczęcia działalności: Wsparcie skierowane jest do osób, które rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż 24 miesiące przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy (WOPP). Program jest otwarty także dla tych, którzy dopiero planują start – oznacza to, że w momencie składania wniosku nie musisz jeszcze posiadać ziemi.
KRUS i przychody: Na etapie wnioskowania nie ma wymogu ubezpieczenia w KRUS. Pamiętaj jednak, że docelowo przynajmniej 60% Twoich przychodów musi pochodzić z działalności rolniczej.
Uwaga na definicję „rozpoczęcia działalności”! Zasadniczo za datę startu uznaje się dzień, w którym stałeś się właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni minimum 1 ha użytków rolnych (UR). Przepisy chronią jednak osoby, które nabyły ziemię będąc niepełnoletnimi lub w trakcie stacjonarnych studiów. W takich sytuacjach za oficjalną datę rozpoczęcia uznaje się odpowiednio dzień uzyskania pełnoletności lub ukończenia nauki (ale nie później niż do 26. roku życia).
Kwalifikacje zawodowe: Możesz je uzupełnić w trakcie!
Kandydat starający się o premię powinien posiadać kwalifikacje rolnicze – czyli odpowiednie wyksztalcenie lub kombinację wykształcenia i doświadczenia (stażu pracy). Za staż pracy w rolnictwie uznaje się okres ubezpieczenia w KRUS (jako domownik lub rolnik) bądź czas zatrudnienia w gospodarstwie na umowę o pracę na stanowisku związanym z produkcją rolną. Akceptowane formy wykształcenia to:
- Wykształcenie wyższe: na kierunkach takich jak rolnictwo, ogrodnictwo, weterynaria, technika rolnicza i leśna, zootechnika lub architektura krajobrazu. Alternatywą jest wykształcenie wyższe nierolnicze uzupełnione o co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie lub ukończone studia podyplomowe o profilu rolniczym.
- Wykształcenie średnie: z tytułem technika w zawodzie rolniczym (np. rolnik, ogrodnik, agrobiznes, mechanizacja rolnictwa, weterynaria). Akceptowane jest też wykształcenie średnie nierolnicze, pod warunkiem posiadania minimum 4-letniego stażu pracy w rolnictwie.
- Wykształcenie zasadnicze zawodowe: w zawodach rolnik, ogrodnik, pszczelarz lub mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych.
- Tytuły zawodowe: tytuł wykwalifikowanego robotnika, mistrza, tytuł zawodowy lub tytuł zawodowy mistrza w zawodach wymienionych powyżej, poparty minimum 3-letnim stażem pracy w rolnictwie.
Co w przypadku braku wymaganych kwalifikacji? Nie jesteś skreślony! Otrzymasz dotację, jeśli pisemnie zobowiążesz się do uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Warunkiem jest jednak rozpoczęcie nauki w ciągu roku od momentu przyznania wsparcia. Minusem takiego rozwiązania jest strata cennych punktów rankingowych za kryterium kwalifikacji – te naliczają się tylko za dokumenty posiadane w dniu składania wniosku.
Dwie stawki pomocy i wypłata w ratach
W 2026 roku wysokość wsparcia uzależniona jest od profilu Twojej działalności:
- 200 tys. zł – kwota podstawowa.
- 300 tys. zł – stawka dla młodych rolników prowadzących (przynajmniej w okresie docelowym) produkcję zwierzęcą. Warunkiem koniecznym jest to, aby minimum połowa wielkości ekonomicznej gospodarstwa była generowana właśnie z produkcji zwierzęcej.
Pieniądze nie trafią na Twoje konto jednorazowo, lecz w dwóch transzach:
Pierwsza rata (70%): odpowiednio 140 tys. lub 210 tys. zł. Wypłata następuje po spełnieniu warunków związanych z rozpoczęciem prowadzenia działalności jako kierujący gospodarstwem oraz po przejęciu jego składników (gruntów, budynków, zwierząt) wskazanych w biznesplanie. Wniosek o wypłatę tej raty musisz złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy.
Druga rata (30%): odpowiednio 60 tys. lub 90 tys. zł. Przelew otrzymasz po pełnym zrealizowaniu założeń biznesplanu. Wniosek o wypłatę drugiej raty składa się w pierwszym kwartale roku następującego po roku docelowym (ostatnim roku realizacji biznesplanu).
Ważna uwaga logistyczna: Aktualne wytyczne narzucają, że ostatecznym rokiem docelowym realizacji planów może być rok 2028. Beneficjenci zbliżającego się naboru będą mieli zatem odpowiednio mniej czasu na wykonanie wszystkich zaplanowanych inwestycji.
Biznesplan, czyli serce Twojej inwestycji
Podstawą przyznania środków jest rzetelnie sporządzony biznesplan. Musi on zakładać inwestycje w środki trwałe o wartości netto równej co najmniej 70% kwoty przyznanej pomocy (czyli min. 140 lub 210 tys. zł).
Do wydatków kwalifikujących się w programie należą m.in.:
- inwestycje budowlane (np. budowa lub modernizacja budynków inwentarskich),
- zakup nieruchomości rolnych (gruntów),
- zakup stada podstawowego zwierząt gospodarskich,
- nabycie nowych maszyn, urządzeń oraz sprzętu komputerowego wspierającego produkcję,
- zakup wartości niematerialnych i prawnych (np. specjalistycznego oprogramowania rolniczego).
Pamiętaj o dwóch kluczowych ograniczeniach: Program wspiera wyłącznie zakup nowych maszyn i urządzeń. Dodatkowo całkowicie zabronione jest finansowanie zakupów realizowanych od najbliższej rodziny (małżonka, rodzeństwa, rodziców czy dzieci) – obostrzenie to dotyczy szczególnie gruntów rolnych.
Wielkość gospodarstwa i wymagany próg wzrostu
Premia dedykowana jest gospodarstwom o określonej skali działalności. W roku złożenia wniosku (rok wyjściowy) gospodarstwo musi posiadać powierzchnię UR równą co najmniej powierzchni minimalnej (średnia krajowa lub wojewódzka) lub wykazywać wielkość ekonomiczną na poziomie minimum 15 tys. euro. Górny pułap ograniczony jest do 300 ha oraz 150 000 euro wielkości ekonomicznej. Przynajmniej połowa wymaganej minimalnej powierzchni musi stanowić własność młodego rolnika lub być przedmiotem długoterminowej dzierżawy z KOWR bądź od Jednostki Samorządu Terytorialnego.
Głównym wskaźnikiem sukcesu weryfikowanym przy wypłacie drugiej raty jest wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Wymagany procentowy wzrost zależy od punktu startowego:
- Poniżej 15 tys. euro – osiągnięcie poziomu co najmniej 19 500 euro
- 15 – 25 tys. euro – wzrost o 30%
- 25 – 50 tys. euro – wzrost o 20%
- 50 – 100 tys. euro – wzrost o 15%
- Powyżej 100 tys. euro – wzrost o 10%
System punktowy: Kto ma największe szanse?
Z uwagi na ograniczony budżet, o kolejności przyznawania premii zadecyduje ranking oparty na punktach. Minimum kwalifikacyjne wynosi 7 punktów. Punkty można uzyskać za:
- powierzchnię UR w przejmowanym gospodarstwie powyżej średniej krajowej/wojewódzkiej (maksymalnie 3 pkt),
- kwalifikacje zawodowe (od 2 do 5 pkt w zależności od poziomu wykształcenia),
- różnicę wieku pomiędzy przekazującym gospodarstwo a młodym rolnikiem (od 3 lub 5 pkt),
- przejęcie gospodarstwa w całości (5 pkt),
- uczestnictwo w certyfikowanych systemach jakości (np. rolnictwo ekologiczne – 4 pkt; IP, QAFP, PQS lub QMP – 1-2 pkt),
- wielkość ekonomiczną przejmowanego gospodarstwa (maksymalnie 3 pkt),
- prowadzenie produkcji zwierzęcej stanowiącej minimum 50% wielkości ekonomicznej (3 pkt),
- dotychczasową aktywność zawodową wnioskodawcy (uczeń, student, zarejestrowany bezrobotny lub domownik w KRUS – 1 pkt).
Co w przypadku remisu? Jeśli wnioskodawcy uzyskają identyczną liczbę punktów, pierwszeństwo mają operacje realizowane przez kobiety. W dalszej kolejności decyduje większa powierzchnia gospodarstwa lub młodszy wiek wnioskodawcy.
Długofalowe obowiązki i kary za uchybienia
Otrzymanie dotacji to nie tylko zastrzyk gotówki, ale też zobowiązania na lata. Przez co najmniej 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty (okres związania celem) rolnik musi:
- osobiście pracować w gospodarstwie i pozostać jego jedynym kierującym,
- utrzymać osiągnięty wzrost wielkości ekonomicznej,
- generować minimum 60% przychodów z działalności rolniczej,
- prowadzić rachunkowość rolniczą (np. w systemie Polski FSDN lub za pomocą narzędzia do oceny ekonomicznej ze strony internetowej IERiGŻ),
- skorzystać z indywidualnego doradztwa w ramach kompleksowych programów doradczych prowadzonych przez państwowe ODR-y (interwencja 1.14.2).
Kiedy trzeba zwrócić pieniądze? Niedopełnienie formalności lub niedotrzymanie terminów bywa bardzo kosztowne. Całkowity zwrot (100% kwoty) grozi za zaprzestanie prowadzenia działalności przed końcem 5-letniego okresu lub nieuzupełnienie wykształcenia w zadeklarowanym terminie.
Jeżeli nie uda się osiągnąć lub utrzymać wymaganego wzrostu ekonomicznego, zwrot środków będzie proporcjonalny bądź wyniesie 10% kwoty pomocy za każdy rok uchybienia. Z kolei zaniedbanie obowiązku prowadzenia rachunkowości rolniczej skutkuje karą w wysokości 3% wypłaconego wsparcia za każdy rok, w którym dopuszczono się zaniedbania. Warto dokładnie przeanalizować wszystkie zobowiązania, by bez potrzeby nie oddawać przyznanych funduszy.
Grzegorz Ignaczewski
