165 mln euro zasili budżet „Premii dla młodych rolników” a 248 mln budżet „Inwestycji przyczyniających się do ochrony środowiska i klimatu”. Będzie też 65 mln euro na tanie kredyty dla rolników oraz 80 mln na nową pomoc w postaci inwestycji wspierających odporność gospodarstw rolnych. Tak zadecydował Komitet Monitorujący PS dla WPR. Skąd te pieniądze?
Niewykorzystane środki
Pieniądze na sfinansowanie „Inwestycji wspierających odporność gospodarstw rolnych” mają pochodzić z niewykorzystanej puli środków przewidzianych na takie działania, jak: „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej”, „Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF” oraz „Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń”. Tegoroczne nabory na te trzy działania są ostatnimi w ramach tego okresu programowania WPR.
Nawet, jeśli rolnicy zawnioskują o tę pomoc na podobnym poziomie, co w latach poprzednich, z puli na inwestycje w OZE zostanie niewykorzystane 87 mln euro, z inwestycji zapobiegających ASF – 18,5 mln euro, a z inwestycji poprawiających dobrostan – 168 mln euro. Po podsumowaniu trzech lat funkcjonowania Planu Strategicznego, okazało się, że poza tymi działaniami, jest jeszcze innych kilka działań, z których zostaną pieniądze. Są to:
- „Rozwój małych gospodarstw” z którego zostanie 120,3 mln euro i na który nie są już planowane kolejne nabory;
- „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie i poza gospodarstwem”, z którego zostanie łącznie 90 mln euro;
- „Rozwój usług na rzecz rolnictwa i leśnictwa” (instrumenty finansowe), z którego zostanie 25 mln euro;
- „Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich”, z których zostanie 30 mln euro;
- „Dofinansowanie Funduszy Wzajemnościowych”, które zostanie pilotażowo uruchomione w 2027 r. i na które zmniejszono budżet o 36 mln euro;
- „Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych” (14 mln euro) – dotychczasowe nabory wniosków obciążają budżet na to działanie jedynie w około 8%. Zakładając, że w latach 2026 i 2027 nastąpi dalszy wzrost zainteresowania, aktualny budżet zostanie wykorzystany tylko w około 40%;
- „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności” (17 mln euro);
- „Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności” (11 mln euro).
Poza nowym działaniem, te niewykorzystane środki zasilą wspomniane wyżej inwestycje w ochronę środowiska i klimatu, premie dla młodych rolników oraz inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność i scalanie gruntów.
Zobacz także: Do 50 tys. zł na wyposażenie gospodarstwa. Na co rolnik dostanie pieniądze?
Inwestycje w ochronę środowiska
Pierwotny budżet na „Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu” wynosił około 930 mln zł, co oznaczało, że pokrywał zapotrzebowanie jedynie w około 16%. W ubiegłym roku ministerstwo rolnictwa zwiększyło budżet tego działania do około 420 mln euro, czyli praktycznie podwajając budżet pierwotny, co pozwoliło pokryć zapotrzebowanie na poziomie 31%. Zwiększenie puli na to działanie o 248 mln euro, pozwoli na obsłużenie kolejnych 4,6 tys. wniosków z naboru 2024 r.
Premie dla młodych rolników
Zapotrzebowanie na środki wynikające ze złożonych wniosków w naborze na „Premie dla młodych rolników”, który odbył się w okresie od 1 czerwca do końca lipca br., przekracza dostępny limit o ponad 210 mln euro. Zasilenie budżetu tego działania o 165 mln euro pozwoli na objęcie wsparciem dodatkowo około 2,7 tys. młodych rolników.
Zobacz także: Rolnik z Kujaw uprawia słonecznik od 6 lat. Teraz chce sprzedawać własny olej w ramach RHD
65 mln euro na tanie kredyty dla rolników
Zapotrzebowanie na środki przekracza dostępność, także w przypadku działania „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność” w postaci dotacji oraz instrumentów finansowych. W przypadku wsparcia w postaci dotacji, przeprowadzono po jednym naborze wniosków w każdym obszarze wsparcia. Były to:
- obszar A: Rozwiązania z zakresu rolnictwa precyzyjnego w budynkach lub budowlach służących produkcji zwierzęcej;
- obszar B: Operacje związane z produkcją ekologiczną;
- obszar C: Przechowalnictwo, poprawa jakości i przedłużanie trwałości produktów oraz przygotowanie do sprzedaży;
- obszar D: Zakup specjalistycznych maszyn i urządzeń do zbioru.
Chociaż pieniędzy brakuje w obszarach C i D, zadecydowano, że kwotą 15 mln euro zostanie zasilony jedynie obszar C, gdzie brakuje 400 mln zł. Natomiast maszyny do zbioru produktów rolnych, gdzie brakuje 560 mln zł, nie otrzymają dodatkowej puli.
W przypadku wsparcia w postaci instrumentów finansowych, Bank Gospodarstwa Krajowego, wraz z innymi bankami obsługującymi to wsparcie, zostaną zasilone kwotą 65 mln euro. Umożliwi im to wdrażanie FGR Plus w kolejnych latach i dostęp rolnikom do taniego kapitału. Będą to niskooprocentowane kredyty dla rolników na bieżące wydatki w gospodarstwie rolnym. Mają być uruchomione w IV kwartale br. Maksymalna kwota kredytu dla jednego kredytobiorcy wyniesie 200 tys. zł. Kredyt będzie udzielany na okres do trzech lat. Akcja kredytowa będzie uzupełniona pieniędzmi uruchomionymi ze środków PROW 2014–2020, które wróciły do budżetu.
Wsparcie obejmie gwarancję do 80% pozostającej do spłaty kwoty kapitału kredytu oraz dopłatę do oprocentowania. Przez pierwsze dwa lata ich oprocentowanie nie przekroczy 2% dla młodych rolników i 3% dla pozostałych. W pierwszej kolejności będą mogli z nich skorzystać rolnicy, którzy nie otrzymali niskooprocentowanego kredytu obrotowego objętego gwarancją Funduszu Gwarancji Rolnych. O nowy kredyt z gwarancją i dopłatą do oprocentowania nie będzie mógł ubiegać się rolnik, który nadal spłaca kredyt obrotowy z gwarancją FGR.
Więcej na scalanie
Na wnioski złożone w pierwszej turze naborów na „Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym” wykorzystano około 78% środków. Aby można było przeprowadzić kolejnej tury naborów zaproponowano zasilenie tego działania 25,2 mln euro.
Inwestycje wspierające konkurencyjność
W przypadku nowego działania, tj. „Inwestycji wspierających odporność gospodarstw rolnych” wspierane będą inwestycje dotyczące:
- zapewnienia ciągłości oraz stabilności produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym
polegające na doposażeniu gospodarstw w:
– zbiorniki przeznaczone do przechowywania roztworu saletrzano-mocznikowego (RSM) lub
– zbiorniki do magazynowania oleju napędowego, lub
– agregaty prądotwórcze wraz z systemem przełączeniowym;
- ochrony produkcji rolnej przed skutkami zmiany klimatu polegające na wyposażeniu
sadów lub plantacji wieloletnich w rozwiązania chroniące przed:
– przymrozkami, w tym: systemy zraszania nadkoronowego wykorzystujące
– rozwiązania oszczędzające wodę, wiatraki antyprzymrozkowe, systemy lub
– urządzenia grzewcze, lub gradem – instalacje przeciwgradowe;
- dywersyfikacji źródeł dochodu i wzmacniania lokalnych kanałów sprzedaży polegające na nabyciu urządzeń dystrybucyjnych obsługiwanych przez klienta (automatów) do sprzedaży produktów rolnych oraz produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury, pochodzących z własnego gospodarstwa rolnego, przeznaczonych do spożycia przez ludzi lub stanowiących mieszanki zbóż na cele paszowe;
- przywracania lub zwiększania potencjału retencyjnego zmeliorowanych użytków rolnych poprzez wdrożenie rozwiązań umożliwiających regulowany odpływ wód poprzez m.in:
– wyposażanie obiektów melioracyjnych w studnie drenarskie z regulatorami poziomu wody;
– montaż regulatorów odpływu w studniach drenarskich;
– wyposażanie rowów w budowle lub urządzenia do piętrzenia wody (regulowania odpływu wody);
– montaż urządzeń do monitoringu, w tym rejestratory cyfrowe.
Magdalena Szymańska
