Do 120 tys. zł na założenie RHD i MOL, do 500 tys. zł na rozwój MOL

Od 1 października do 2 listopada ARiMR przyjmuje wnioski na rozwój RHD i MOL w ramach działania „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie z PS dla WPR 2023-2027. Na RHD można otrzymać do 120 tys. zł, a na rozwój istniejącego już MOL nawet 500 tys. zł. 

Dla kogo pieniądze?

O pomoc może starać się rolnik lub małżonek rolnika, który zobowiązuje się do podjęcia lub kontynuowania działalności w ramach RHD. Jego gospodarstwo musi mieć wielkość ekonomiczną na poziomie 25 tys. euro i powyżej, chyba, że jest beneficjentem premii dla młodego rolnika.  Wsparcie jest przeznaczone także dla rolnika, małżonka rolnika lub domownika, który zobowiązuje się do podjęcia i wykonywania działalności gospodarczej lub MOL. O pomoc może wnioskować także mikroprzedsiębiorca, który zobowiązuje się do kontynuowania wykonywania działalności gospodarczej, w tym MOL i posiada gospodarstwo rolne oraz wykorzystuje w procesie przetwarzania produkty rolne z tego gospodarstwa (na poziomie co najmniej 50%). Od wszystkich potencjalnych wniosków wymaga się, aby zobowiązali się do przetwarzania produktów rolnych oraz je wraz z produktami nierolnymi sprzedawali.

Od czego zależy wielkość pomocy?

Pomoc przyznaje się, w zależności od rodzaju wnioskodawcy, w formie płatności ryczałtowej wypłacanej w dwóch ratach (pierwsza rata wynosi 80% kwoty przyznanej pomocy) lub w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych. Pomoc w formie płatności ryczałtowej przyznaje się w przypadku wykonywania lub podejmowania wykonywania działalności w ramach RHD oraz w przypadku podejmowania wykonywania działalności gospodarczej/MOL w kwotach – nie więcej, niż:

• 30 tys. zł albo
• 60 tys. zł albo
• 120 tys. zł;

Dofinansowanie wynosi 65% kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Wniosek o płatność pierwszej raty należy złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia przyznania pomocy a drugiej po zrealizowaniu operacji.

W przypadku wykonywania działalności gospodarczej (w tym MOL) przez mikroprzedsiębiorcę refundacja wynosi do 500 tys. zł i do wysokości 50% kosztów kwalifikowalnych operacji. Płatność ta jest wypłacana, jeśli inwestycja zostanie zrealizowana maksymalnie w 2 etapach. W przypadku inwestycji dwuetapowych wniosek o płatność pośrednią nie może być złożony w terminie dłuższym niż 12 miesięcy od dnia przyznania pomocy. Wniosek o płatność końcową składa się po zrealizowaniu całości inwestycji.

Zarówno w przypadku płatności ryczałtowej, jak i refundacji, realizacja inwestycji nie może trwać dłużej niż 24 miesiące i powinna zostać zakończona nie później, niż 30 czerwca 2029 roku. Weryfikacja realizacji inwestycji zaplanowanych w biznesplanie odbywa się w ujęciu rzeczowym, a nie finansowym, co oznacza, że sprawdzany jest sam fakt realizacji inwestycji, a nie koszty realizacji danej inwestycji.

Na co pieniądze?

Pomoc udzielana jest na inwestycje dotyczące przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych lub nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.  Wyłączone jest wsparcie kosztów bezpośrednio związanych z produkcją podstawową produktów rolnych oraz kosztów związanych ze zbywaniem/sprzedażą tych produktów w formie nieprzetworzonej.

Wykaz działalności jest szeroki i obejmuje np. produkcję: wyrobów z mięsa, olejów, pieczywa, świeżych wyrobów ciastkarskich, makaronów, klusek, kakao, czekolady i wyrobów cukierniczych, przypraw, wyrobów z jaj, win gronowych i cydru oraz przetwarzanie: owoców i warzyw, herbaty i kawy, miodu, chmielu. Pomoc można otrzymać także na wytwarzanie wyrobów mleczarskich, produktów przemiału zbóż i skrobi oraz gotowych posiłków i dań. Wspierana jest też produkcja gotowej paszy dla zwierząt oraz destylowanie, rektyfikowanie i mieszanie alkoholi. Do wsparcia kwalifikuje się także przygotowanie i przędzenie włókien tekstylnych.

Wniosek podlega ocenie punktowej

Pomoc nie może zostać przyznana, jeżeli wnioskodawca uzyskał mniej niż 2

punkty. Punkty przyznaje się według następujących kryteriów:

• dla inwestycji przyczyniających się do realizacji celów Strategii „Od pola do stołu” (patrz poniżej) – 5 punktów;
• dla inwestycji posiadających komponent kosztów inwestycyjnych dotyczących ochrony środowiska, stanowiących co najmniej 20% kosztów kwalifikowalnych operacji (patrz poniżej) – 4 punkty;
• dla inwestycji, w których co najmniej 50% kwalifikowalnych kosztów dotyczy inwestycji o charakterze innowacyjnym tj. dotyczących wprowadzenia nowych produktów lub procesów, w tym technologii, w skali gospodarstwa lub przedsiębiorstwa – 3 punkty;
• dla inwestycji realizowanych w gminach należących do powiatów, w których bezrobocie, według danych publikowanych przez GUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc podania do publicznej wiadomości ogłoszenia o naborze wniosków o przyznanie pomocy, było:

–  najwyższe w kraju – 3 punkty,

–  niższe niż bezrobocie, o którym mowa powyżej – liczba punktów z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, która jest proporcjonalnie mniejsza od liczby punktów określonej powyżej zgodnie z wartością bezrobocia.

Rolnikom podejmującym wykonywanie działalności przetwórczej przyznaje się punkty dodatkowe. Dodatkowe punkty mogą otrzymać:

• osoby fizyczne, które są ubezpieczone w KRUS z mocy ustawy w pełnym zakresie – 2 punkty;
• młodzi rolnicy, tj. rolnicy, którzy w dniu złożenia WOPP mają nie więcej niż 40 lat (nieukończone 41 lat) – 5 punktów;
• kobiety – 3 punkty;
• gospodarstwa, w których co najmniej 50% użytkowanych gruntów znajduje się na ONW typ górski lub ONW typ specyficzny strefa II (tylko obszary, w których 50% powierzchni użytków rolnych znajduje się powyżej 350 m n.p.m.) – 2 punkty.

Punkty przyznawane w ramach powyższych kryteriów sumują się.

Do pomocy nie można zaliczyć inwestycji, które były już w jakikolwiek wspierane zarówno ze środków krajowych jak i unijnych.

Katalog kosztów kwalifikowalnych

Do kosztów kwalifikowalnych można zaliczyć wydatki związane z realizacją inwestycji dotyczących przetwarzania, magazynowania, przygotowania do sprzedaży lub sprzedaży produktów rolnych.

Wsparciem mogą zostać objęte koszty budowy, rozbudowy, przebudowy oraz remontu połączonego z modernizacją:

• budynków i budowli przeznaczonych do: przetwarzania produktów rolnych, ich magazynowania, przygotowania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu, laboratoryjnej kontroli produktów rolnych;
• budynków i budowli infrastruktury technicznej;
• pomieszczeń higieniczno-sanitarnych;
• pomieszczeń administracyjnych, jeżeli stanowią integralną część obiektów związanych z działalnością objętą wsparciem.

Powierzchnia pomieszczeń administracyjnych nie może jednak przekroczyć 10% powierzchni tych budynków.

Do kosztów kwalifikowalnych można zaliczyć również wydatki na budowę, rozbudowę, przebudowę lub modernizację:

• infrastruktury i urządzeń do składowania oraz zagospodarowania odpadów;
• oczyszczalni ścieków;
• biogazowni;
• systemów fotowoltaicznych;
• słonecznych systemów grzewczych;
• magazynów energii;
• instalacji odzysku ciepła;
• pomp ciepła;
• kotłów i pieców na biomasę, z wyjątkiem kotłów przeznaczonych do spalania słomy;
• instalacji wykorzystujących czynniki chłodnicze o zmniejszonym lub neutralnym wpływie na środowisko.

Wydatki te muszą być związane z przetwarzaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży albo sprzedażą lub zbywaniem produktów rolnych.

Kwalifikowalne są także koszty inwestycji związanych z realizacją celów strategii „Od pola do stołu” (patrz ramka).

Wsparcie może obejmować także zakup nowych:

• maszyn, urządzeń i wyposażenia do magazynowania lub przygotowania produktów rolnych do przetwarzania;
• maszyn i urządzeń do przetwarzania produktów rolnych;
• wyposażenia do magazynowania produktów rolnych lub półproduktów oraz przygotowania ich do sprzedaży lub zbywania;
• aparatury pomiarowej i kontrolnej;
• sprzętu do sterowania procesem produkcji lub magazynowania.

Do kosztów kwalifikowalnych zalicza się również wydatki na: oprogramowanie do zarządzania wspieraną działalnością, systemy sterowania produkcją lub magazynowaniem, zakup lub rozbudowę systemów teleinformatycznych, zakup patentów, licencji, praw autorskich i znaków towarowych oraz wdrożenie systemów zarządzania jakością.

Kwalifikowalny może być też zakup nowych terminali płatniczych do obsługi płatności bezgotówkowych, nowego sprzętu komputerowego i oprogramowania oraz usług informatycznych związanych ze sprzedażą na odległość produktów rolnych i spożywczych.

Rozliczyć można także koszty transportu i montażu w miejscu realizacji inwestycji materiałów służących wykonaniu inwestycji oraz maszyn i urządzeń objętych inwestycją.

Do kosztów kwalifikowalnych można zaliczyć również koszty ogólne, ale ich łączna wartość nie może przekroczyć 10% pozostałych kosztów kwalifikowalnych. W ramach kosztów ogólnych można uwzględnić między innymi sporządzenie biznesplanu, przy czym jego koszt nie może przekroczyć 5 000 zł netto.

Koszty związane ze Strategią „Od pola do stołu”

Do kosztów inwestycji przyczyniających się do realizacji celów Strategii „Od pola do stołu” zalicza się:

zrównoważone metody przetwarzania, znakowania, etykietowania, gospodarki obiegu zamkniętego, w tym w zakresie ograniczenia wykorzystania tworzyw sztucznych, tj. inwestycje dotyczące:

• modernizacji źródeł ciepła wykorzystywanego w procesach technologicznych,
• maszyn i urządzeń do pakowania, znakowania i etykietowania produktów,
• systemów etykiet umożliwiających identyfikację miejsca produkcji surowca/ żywności, w tym block-chain,
• systemów informatycznych umożliwiających identyfikację i monitoring warunków, przetwarzania, przechowywania czy transportu produktów,
• urządzeń i maszyn umożliwiających odzyskiwanie energii z procesów  produkcyjnych i przetwórczych,
• systemów odzyskiwania i oczyszczania wody szarej,
• systemów do pakowania w materiały biodegradowalne,
• infrastruktury do opakowań wielokrotnego użytku i systemów zwrotów opakowań,
• instalacji OZE na potrzeby przetwórstwa żywności,
• instalacji biogazowych zasilanych odpadami z przemysłu spożywczego,
• inteligentnych systemów umożliwiających ograniczenie zużycia energii i wody w procesach przetwórczych,
• infrastruktury do przetwarzania produktów ubocznych przemysłu rolnospożywczego na produkty paszowe,
• audytów energetycznych, śladu środowiskowego, węglowego i wodnego,
• technologii minimalnie przetwarzającej żywność, które zachowują jej wartość odżywczą, w tym konfitowanie;

ograniczanie strat i marnowania żywności, tj. inwestycje dotyczące:

• maszyn i urządzeń pozwalających na wydłużenie trwałości produktów,
• urządzeń chłodniczych, komór chłodniczych, urządzeń do kontroli atmosfery,
• urządzeń i technologii umożliwiających pakowanie produktów w modyfikowanej atmosferze,
• urządzeń do paletowego przechowywania produktów w modyfikowanej atmosferze (lub inne o małej skali możliwe do wdrożenia w gospodarstwach),
• technologii i urządzeń umożliwiających zagospodarowanie odpadów,
• infrastruktury do konserwacji i przetwarzania odpadów w biomasę do celów wytwarzania kompostu lub nośników energii,
• infrastruktury umożliwiającej transport odpadów i ubocznych produktów do biogazowni, w tym rurociągi.
• wytwarzanie i sprzedaż/zbywanie produktów ekologicznych, tj. inwestycje dotyczące:
• technologii i urządzeń, w IT umożliwiających tworzenie nowych kanałów dystrybucji,
• rozwoju platform e-commerce lub sklepów internetowych do sprzedaży produktów ekologicznych bezpośrednio do konsumentów,
• mobilnych i stacjonarnych punktów dystrybucji;

przetwarzanie produktów certyfikowanych w ramach systemu integrowanej produkcji roślin, tj. inwestycje dotyczące:

• technologii i urządzeń, w IT umożliwiających tworzenie nowych kanałów dystrybucji,
• mobilnych i stacjonarnych punktów dystrybucji,
• urządzeń do sortowania, kalibrowania, pakowania produktów wytwarzanych w ramach uznanych systemów jakości,
• etykietowanie i identyfikacja produktów.
• Inwestycje dotyczące działalności, w ramach której wykorzystywane są produkty rolne objęte krajowymi i unijnymi systemami jakości żywności, w tym:
• systemów informatycznych umożliwiających identyfikację i śledzenie surowców i produktów, w tym block-chain,
• technologii i urządzeń, w tym IT umożliwiających tworzenie nowych kanałów dystrybucji,
• urządzeń do sortowania, kalibrowania, pakowania produktów wytwarzanych w ramach uznanych systemów jakości.

Koszty związane z ochroną środowiska lub przeciwdziałaniem zmianom klimatu

Do kosztów inwestycyjnych dotyczących ochrony środowiska zalicza się:

• urządzenia do składowania i zagospodarowywania odpadów,
• oczyszczalnie ścieków i podczyszczalnie ścieków na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej,
• zbiornikowe systemy bioremediacji (neutralizacji) odpadów i ścieków
• biogazownie i inne instalacje do produkcji biogazu na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej,
• instalacje paneli słonecznych, ogniw fotowoltaicznych, instalacje solarne, magazyny energii, instalacje odzysku ciepła, pompy ciepła do produkcji energii, kotłów i pieców na biomasę (z wyłączeniem kotłów do spalania słomy);
• termomodernizacja budynków służących do przechowywania, magazynowania, pakowania, przeładunku, przygotowania do sprzedaży,
• lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, z wyłączeniem rybołówstwa lub akwakultury,
• małe elektrownie wiatrowe do produkcji energii na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej,
• systemy odzysku wody i ponownego wykorzystania w procesach
• produkcyjnych,
• nowe urządzenia i instalacje umożliwiające wtórne wykorzystywanie opakowań oraz ich recykling,
• zastosowanie systemów chłodniczych o zmniejszonym lub neutralnym oddziaływaniu na środowisko.

Magdalena Szymańska